“Biex tirnexxi bħala fotografu, jeħtieġ li tkun determinat.”

Ir-Ritratt Dinji tal-Istampa, wieħed mill-aktar premji prestiġjużi fil-qasam tal-ġurnaliżmu tar-ritratti, ingħata lill-fotografu Gianfranco Tripodo, li f’ritratt li ħa, irnexxielu jaqbad waħda mill-aktar realtajiet ħorox tal-Unjoni Ewropea f’waqtha, is-sitwazzjoni tal-immigranti fil-belt ta’ Melilla

Kont fi knisja l-ewwel darba li smajt dwar Gianfranco Tripodo, f’tempju reliġjuż, proprjament; Niuewe Kerk, li qiegħed fiċ-ċentru ta’ Amsterdam u li fih isseħħ waħda mill-aktar kompetizzjonijiet prestiġjużi tal-ġurnaliżmu tar-ritratti, dik tar-Ritratt Dinji tal-Istampa. Hija xena impressjonanti meta tara ritratti tal-gwerer fis-Sirja, fil-Gaża u fl-Ukranja qalb it-twieqi kbar tal-ħġieġ kulurit u l-pilastri tal-ġebel tat-tempju. Kien proprju hemmhekk li rajt ir-ritratt ta’ Gianfranco Tripodo, ir-rebbieħ ta’ wieħed mill-premji fil-kategorija ‘Aħbarijiet Ġenerali’.

Gianfranco Tripodo_awarded picture

L-ewwel darba li ltqajt ma’ Tripodo (imwieled f’Manila fl-1981) wiċċ imb’wiċċ kien f’kafetterija f’Madrid. Wasal kmieni għal-laqgħa tagħna u xħin wasalt jien sibtu bilqiegħda ma’ mejda tal-injam, diġà qiegħed jaħdem, bil-mejda miżgħuda bil-karti. Kellu l-mowbajl f’id waħda, lista ta’ affarijiet li kellu jagħmel f’idu l-oħra, u kafè fuq il-mejda, jistenna li jinxtorob waqt l-intervista.

Xtaqt li nibdew billi niddiskutu r-ritratt rebbieħ; x’kienu ċ-ċirkustanzi relatati mar-ritratt?

Kont ilni naħdem fuq dan is-suġġett għal tliet snin imma kont naf li kien jonqosni r-ritratt tal-qabża minn fuq iċ-ċint [il-belt Spanjola Melilla, li qiegħda fit-Tramuntana tal-Afrika, hija separata mill-Marokk b’ċint imdawwar minn tliet naħat]. Għal xi raġuni jew oħra dejjem kont qiegħed nitlef il-mument opportun, xi drabi għaliex iwaqqafni l-Gwardjan taċ-Ċivil, drabi oħra għax inkun tlaqt il-jum eżatt qabel ma ġrat. Infatti, kont ilħaqt iddeċidejt li dik kellha tkun l-aħħar darba tiegħi f’Melilla, u l-aħħar darba li qiegħed naħdem hemm. Kont qiegħed waqt intervista fiċ-Ċentru Temporanju għall-Barranin (CETI) meta avżawni li kien hemm xi nies li qegħdin jaqbżu minn fuq iċ-ċint. Xħin wasalt fil-post, kien hemm xi 40 persuna fuq kabina ħdejn il-fruntiera. Meta kien fadlilhom l-aħħar ċint x’jaqbżu, beda l-ħbit bejnhom u bejn il-pulizija, li bdew jibagħtu n-nies lura lejn il-Marokk. Xi wħud ħarbulhom u rnexxielhom jistaħbew taħt il-karozza li tidher fir-ritratt. Niftakarni qiegħed niġbed xena fuq ix-xellug, lanqas niftakar x’kienet eżatt, u f’daqqa waħda ndur u nara dawn iż-żewġ persuni taħt il-karozza. Wieħed minnhom ma jidhirx fir-ritratt għax qiegħed wara l-ieħor. Ħadtilhom ritratt u komplejt fuq xi ħaġa oħra li lanqas niftakar x’kienet. Kollox ġara f’daqqa. Aktar tard skoprejt li dawn it-tnejn irnexxielhom jibqgħu f’Melilla u ma jintbagħtux xi mkien ieħor.

Kif tagħżel is-suġġetti u l-postijiet ta’ xiex tixtieq tieħu r-ritratti?

Normalment tkun b’kumbinazzjoni, ta’ min iżid li m’iniex wisq interessat fl-aħħar aħbarijiet. Infatti, meta bdejt b’xogħli f’Ceuta u f’Melilla, il-kwistjoni ma kinitx magħrufa wisq – bilkemm kienet qiegħda tixxandar. Kont waħdi u minħabba f’hekk, kelli aċċess għaċ-Ċentru (CETI) f’Ceuta.

Rajt ir-ritratti tiegħek taċ-Ċentru Temporanju għall-Barranin (CETI), li fihom turi t-tim tal-futbol li għaqqdu l-immigranti taċ-Ċentru stess. Naħseb li hi idea tajba li turi n-nies, għax normalment, fir-ritratti, l-immigranti jiġu mpinġija bħala merħla waħda, u mhux bħala individwi.

Għalija mhuwiex każ temporanju li rrid nipprova nbigħ ir-ritratti tiegħu lill-gazzetti. Hija xi ħaġa li ilha tinteressani, allura ma kontx taħt il-pressjoni tal-fotografi ‘freelance’, li jmorru direttament fuq ix-xena biex jiġbdu r-ritratt waħdieni mixtieq. Kelli aktar ċans biex nieħu aktar ritratti li jispjegaw il-kuntest.

Kif tpatti għall-ħin kollu li tqatta’ taħdem fuq proġetti li ma titħallasx għalihom?

Naħdem għal xi magazins u klijenti kummerċjali, u permezz t’hekk naqla’ ftit flus u nkun nista’ niddedika ruħi lil dawn l-inizjattivi.

Tirbaħ il-ħin, biex ngħid hekk.

Hekk hu. U b’hekk inkun nista’ niddeċiedi. Ħsibtha sew u rajt li jkolli ekonomija sostenibbli biex naħdem fuq il-proġetti li nixtieq jien.

Tiftakar meta għidt lilek innifsek li ridt tiddedika ruħek għal dan ix-xogħol?

Minn dejjem kienet togħġobni l-fotografija; infatti, għall-preċett kont qlajt kamera, il-kamera awtomatika tipika tan-Nikon, li għadha għandi. F’żgħożiti dejjem kont inġorr kamera miegħi u meta dħalt l-università interessajt ruħi fil-fotografija dokumentarja. Imma li kieku kelli nagħżel mument definittiv, dan kien meta mort noqgħod Madrid u kont l-assistent ta’ Ricky Dávila u meta kkollaborajt ma’ Cesura Lab, grupp ta’ fotografi żgħażagħ Taljani li għandhom il-kuntatti ma’ Alex Majoli, fotografu mal-aġenzija Magnum.

Naħseb illi huwa qasam vokazzjonali għax donnu li l-bidu jidher daqsxejn kumplikat.

Il-bidu huwa kkumplikat ħafna fil-verità….

Kemm hi importanti l-perseveranza?

Skont Alex Majoli, tirnexxi biss jekk tkun determinat.

L-aħħar darba qrajt intervista ma’ Manu Brabo u qal l-istess ħaġa; fl-aħħar mill-aħħar irid ikollok rasek iebsa.

Iva, importanti li jkollok rasek iebsa. Trid tkun lest taħdem ħafna u tagħmel ħafna sagrifiċċji. Pereżempju, rari nara lil sħabi minn Napli u dejjem inħalli xahar miż-żmien tal-vaganzi li jkolli biex immur xi mkien waħdi, kemm nieħu r-ritratti. U l-flus dejjem imorru biex nipproduċi xi proġett jew biex nixtri xi apparat.

Liema kameras tuża normalment?

Dejjem nipprova li ntejjeb u nagħmel l-aħjar użu mill-apparat li għandi. Bħalissa qiegħed naħdem b’Olympus, kamera mingħajr mera, pjuttost żgħira. Għandi apparat ieħor tal-Olympus, u tliet jew erba’ lentijiet. Nippreferi nuża fokali fissi; għandi 28, 35 u 50. Ħafna mir-ritratti bihom niġbidhom.

Tiddeċiedi tużax abjad u iswed skont is-suġġett li tkun qed tiġbed?

Jiddependi xi ftit mill-każ, iva. L-abjad u l-iswed għandu l-kapaċità tal-astratt, li naħseb li jagħmel aktar effett għal ċerti affarijiet. Ħafna mir-referenzi tiegħi huma fotografi li jużaw l-abjad u l-iswed, allura meta bdejt ħassejtni ħafna aktar komdu nuża dat-tip ta’ stil, li jvarja ħafna mill-kulur. Imma kull darba li nuża l-kulur, inħossni iżjed komdu bih u qed nużah aktar dal-aħħar.

Min huma dawn in-nies ta’ referenza li semmejt?

Jolqtuni ħafna r-ritratti tan-nies, pereżempju Richard Avedon. Insegwi wkoll lil Anders Petersen, Daido Moriyama, Paolo Pellegrin, Laia Abril

Teżisti xi tip ta’ klikka fid-dinja tal-ġurnalisti fotografi, jew hija professjoni ta’ waħdek sulu?

Huwa xogħol solitarju. Għandi numru ta’ ħbieb li naqsam magħhom l-esperjenzi li jkolli u r-ritratti li nieħu, imma d-dinja tal-ġurnaliżmu tar-ritratti u dokumentarji permezz tar-ritratti hija verament ċkejkna. Bejn wieħed u ieħor, kulħadd jaf lil xulxin – nafu min hu min u x’jagħmel.

Hemm kompetittività bejn il-kollegi?

Ħafna.

Kompetittività pożittiva? Jew tisirqu l-ideat ta’ xulxin?

It-tnejn. Jiddependi mill-persuna. Hija dinja kompetittiva immens, għaliex xogħlok imur f’xi kumpaniji tal-midja, bejn 20 u 50 madwar id-dinja. Fl-istess ħin hemm elf persuna li jridu aċċess għall-istess kumpaniji. Minn dal-elf hemm 500 li huma tajbin ħafna. Hemm ħafna kompetizzjoni.

Ħafna fotografi jilmentaw dwar in-nuqqas ta’ sapport mill-midja – jgħidu li l-fotografu mhuwiex stmat biżżejjed.

Speċjalment fi Spanja. Hija sitwazzjoni kumplikata. Il-mezzi tal-midja huma ftit, huwa diffiċli ħafna li tikseb xogħol magħhom u ma jiffukawx fuq kwistjonijiet diffiċli.

Diffiċli kif?

Stejjer b’suġġetti li jafu jqajmu kontroversja – għandhom tendenza li jevitawhom.

Għaliex taħseb li jagħmlu hekk?

Għaliex fl-aħħar mill-aħħar, kull xorta ta’ midja, sa ċertu punt, tirċievi l-fondi mir-reklamar. Meta jingħaqdu l-edituri u l-pubblikaturi, huma ma jingħaqdux biex iwettqu l-ġurnaliżmu biss, imma f’moħħhom ikollhom x’se jgħidu l-kumitati tar-riklamar u tat-tmexxija, li mhumiex iffurmati biss mill-ġurnalisti, iżda wkoll min-nies li għandhom ishma fil-kumpanija u nies li m’għandhomx x’jaqsmu mal-ġurnaliżmu persè. Xi jfisser dan? Ħeqq, ifisser li forsi stejjer kontroversjali bħal żgumbrament ma dehrux fil-midja, għalkemm hi kwistjoni taħraq u emerġenza soċjali fi Spanja.

Dehru biss f’midja alternattiva …

Iva, u hemm fotografi bħal Olmo Calvo li ilhom żmien twil jaħdmu fuq dan u xerrdu l-istorja ‘l barra minn Spanja. Aktar minn hekk, ippubblikawha f’esebizzjonijiet kbar. Hi kwistjoni li bilkemm iħalluk tippubblika dwarha fi Spanja.

Ma jħallukx tippubblika minħabba l-oppożizzjoni ta’ banek li huma reklamati fil-gazzetti?

Iva, iwaqqfuk. Hemm ċerti influwenzi fil-bord editorjali. L-istess jiġri bil-każ ta’ Melilla; urewh biss meta kienet emerġenza u ġabuh fil-faċċata tal-gazzetta, imma ma jinkludux rapporti dettaljati dwar is-sitwazzjoni tas-Sirjani f’Melilla pereżempju.

Ejja nkomplu bil-kwistjonijiet politiċi, għaliex kif ċertament taf, riċentament ġiet approvata fi Spanja l-liġi hekk imsejħa ‘il-liġi li ssoddlok ħalqek’ . Lilek kif taffettwak?

Qegħdin jippruvaw, u naħseb li qed jirnexxielhom, li jġiegħlu lil dak li jkun jaħsibha darbtejn qabel ma jieħu ritratt. Jekk iqisuh indiċenti, jistgħu jippenalizzawk direttament. Huma l-pulizija u mhux il-qorti, li jiddeċiedu hux tajjeb jew ħażin dak li t-tali jkun qiegħed jagħmel. Ma jidhirx quddiem il-qorti kriminali. Ħafna minn dawn il-każijiet diffiċli jaħdmu fuqhom dawk li jaħdmu għal rashom u ma jaffordjawx li jħallsu 30 elf ewro jew 60 elf ewro multa. Li tagħmel dil-liġi hu li tikkriminalizza informazzjoni ħielsa u hija liġi dittatorjali minnha nnifisha.

Stajt qlajt multa minħabba r-ritratt rebbieħ tiegħek?

Mhux għal dak ir-ritratt partikolari, għaliex ma jidhrux uffiċjali tal-pulizija fih. Imma qabel ma ħadt ir-ritratt, wasalt għal ftehim mal-aġenti. Illum il-ġurnata, dak il-ftehim jista’ jispiċċa billi jgħidulek “Jekk tkompli, se taqla’ multa.”

Inti taħdem għal rasek. Tippreferi tibqa’ taħdem hekk?

Iva, żgur. Ma rrid kuntratti ma’ ħadd.

Minħabba l-libertà?

Iva, u għax bdejt bil-kriżi, fl-2007…

U fl-aħħar kellek riżultat tajjeb permezz ta’ dar-ritratt għaliex ingħatajt il-premju. Qatt stennejt xi ħaġa bħal din?

Le, qatt ma tistennieha. Dejjem tixtieqha, toħlom dwarha u kull sena tinkiteb għall-premju, imma qatt ma tobsor li se tirbaħ int.

Bħal Santa Klaws …

Tixxiebah ftit ma’ lotterija. Din is-sena ġew sottomessi 100,000 ritratt. Minn dawk kollha, 40 jgħaddu, u li jirbaħ tiegħek minn dawk l-40 huwa kważi miraklu żgħir.

Biddillek ħajtek b’xi mod il-premju, apparti li issa għandek nies bħali jintervistawk?

Apparti (jidħak). Ismek isir aktar magħruf ovvjament u jagħtik ċertu prestiġju. Hija nota li tispikka fil-kurrikulu. Imma ma naħsibx li l-premju jagħmlek fotografu aħjar jew agħar. Il-mod kif naħdem ma nbidilx, u lanqas il-personalità tiegħi.

Kif tiddistingwi lilek innifsek, apparti mill-perseveranza li semmejt qabel?

Bl-istejjer li tagħmel u t-tip ta’ missjoni li għandek bħala fotografu. Ma nsejjaħlux stil, imma għandu x’jaqsam ma’ x’tip ta’ persuna int. Il-viżjoni tiegħek hi l-personalità tiegħek fil-verità, il-mod tiegħek kif tgħix f’din id-dinja. Dak hu li jiddistingwik minn ħaddieħor li jkun qiegħed jaħdem fuq l-istess storja.

Milli nista’ nara, il-fotografu tradizzjonali li jaħdem b’għan wieħed biss …

Dak miet. U nemmen li għal ċerti affarijiet, aħjar hekk.

Imma hu aktar instabbli hekk.

Huwa ħafna aktar instabbli, li jwassal għan-nies jieħdu vantaġġ mis-sitwazzjoni li hija prekarja ħafna. Peress li jafu li kulħadd hu ddisprat, ibaxxu l-prezzijiet, il-kundizzjonijiet huma abbużivi, ma jagħtux kas id-drittijiet tal-istampa, u l-bqija. Din ma ddoqqli xejn, u naħseb li bħala fotografi, bħala fotografu ‘freelance’, hemm bżonn li nieħdu pożizzjoni ċara u b’saħħitha dwar dawn l-abbużi u nistabilixxu li m’aħniex se naħdmu taħt ċerti kundizzjonijiet, u daqshekk, m’hemmx lok għall-medjazzjoni. Apparti dan, ġeneralment huwa żmien tajjeb għall-fotografija għax kollox għadu jrid jiġi vvintat. Tagħmel li trid. Hemm pjattaformi diġitali li l-pubbliku hu aktar infurmat u viżwalment edukat dwarhom. Iħalluk tagħmel ħafna aktar affarijiet. Taffaxxinani dil-ħaġa. Għalija dak il-fotografu li ħadem biss ma’ tliet klijenti f’ħajtu huwa monotonu wisq, orribbli.

L-esebizzjoni tar-ritratti ppremjati fir-Ritratt Dinji tal-Istampa se tittella’ f’aktar minn 100 post, inkluż f’Madrid, fil-Moska, u f’Mexico City.
Għal aktar informazzjoni: http://www.worldpressphoto.org/exhibitions
Gianfranco Tripodo dalwaqt jippubblika ktieb dwar il-proġett tal-“Fruntiera tan-Nofsinhar”, li se jinkludi r-ritratt rebbieħ tar-Ritratt Dinji tal-Istampa.
http://www.gianfrancotripodo.com/DOCUMENTARY/FRONTERA-SUR/43

[crp]

Awtur

Ignacio Urquijo (Spanja)

Jistudja/ Jaħdem: Ġurnaliżmu u r-Relazzjonijiet Internazzjonali

Lingwi: Spanjol, Ingliż u Ġermaniż bażiku

L-Ewropa hija… l-aħjar post biex tibda vjaġġ

Blog: www.ignaciourquijo.wordpress.com

Twitter: @nachourquijo

Traduttriċi

Sephora Francalanza (Malta)

Tistudja: BA fil-Malti u l-Ingliż

Lingwi: Malti, Ingliż, Franċiż, Spanjol

L-Ewropa hija… ħallata ballata ta’ kulturi, valuri u stejjer.

Qarrejja tal-provi

Laura Cioffi (Malta)

Tistudja: Mużika

Lingwi: il-Malti, l-Ingliż, it-Taljan, il-Franċiż.

L-Ewropa hija … sinfonja umana li tinbidel kontinwament.

This post is also available in Bosanski - Hrvatski - Srpski, Català, Deutsch, English, Español, Français, Italiano, Polski, [Main Site], Ελληνικά and Русский.

Author: Paula Schembri

Share This Post On

Submit a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

css.php

Billi tkompli tuża dan is-sit, qed tagħti l-kunsens tiegħek għall-użu ta' cookies. aktar informazzjoni

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close