Tisjir man-Nanna (l-Armenja): It-Tolma

Kontenut mhux disponibbli.
Aċċetta l-cookies billi tikklikkja "Aċċetta" fuq l-istrixxun.

This post is also available in Bosanski - Hrvatski - Srpski, Deutsch, English, Italiano, Nederlands, Polski, Português, Slovenčina, Türkçe and Русский.

F’dan l-episodju ta’ “Tisjir man-Nanna”, Tatev u nannitha jagħmlu wieħed mill-aktar platti favoriti Armeni: It-Tolma – tip ta’ ħaxix (bħall-bżar aħdar, tadam jew ġdur) mimli bil-laħam, jew imrembel f’weraq (tad-dielja jew tal-kaboċċi), u msajjar f’borma mill-kbar nett.

Il-mod kif tippronunzja Tolma jew Dolma jiddependi kemm minn liema parti tal-Kawkasu ġej minnha kif ukoll minn kif drajt tismagħha titlissen mill-familja waqt it-trobbija tiegħek. Hemm dibattiti twal dwar l-oriġini tat-Tolma. Tgħid ġejja mill-Armenja, mill-Ġorġja jew mit-Turkija? Jew forsi minn xi reġjun ieħor tad-dinja? Minħabba dan, kien diffiċli għalija li niddeċiedi jekk nippreżentax it-Tolma bħala ikel tradizzjonali Armen jew le. Mill-banda l-oħra, kien faċli li nagħzilha peress li dan huwa l-platt li niftakru dejjem preżenti f’ħajti u li għandu rabta speċjali ma’ nannti. Kull darba li kienet tiġi żżurna, kien ifisser li ser nieklu t-Tolma waqt il-pranzu. It-Tolma bil-weraq tad-dielja u l-laħam fix-xitwa, it-Tolma bil-weraq tal-kaboċċi u l-laħam fir-rebbiegħa u fil-ħarifa, filwaqt li fis-sajf kienet tagħmel it-Tolma bil-ħxejjex u bil-laħam. Xi minn daqqiet nannti anki tagħmel it-Tolma biċ-ċereali minflok bil-laħam. Meta ssir b’dal-mod, isejħulha t-Tolma tar-Randan.

Peress li aħna familja kbira, nannti kien ikollha ħafna xogħol u kienet tipprepara ħafna Tolma biex kulħadd kien ikollu biżżejjed x’jiekol u jixba’. Waħda mill-memorji ta’ tfuliti hija din il-borma kbira u fiddiena li ommi kienet toħroġ minn fejn kienet tkun merfugħa kull meta n-nanna kienet tkun ġejja għandna. Niftakar ċar lin-Nanna, bis-sabar kollu, timla din il-borma kbira b’ammont bla qies ta’ Tolma li bħal donnu ma kien jispiċċa qatt.

Allura, Tolma xi tfisser u kif tiġi ppreparata? “Tolma” hija kelma b’għeruq Urarti; “toli” tfisser weraq tad-dielja u “ma” tfisser “mrembel”, filwaqt li “Dolma” hija kkunsidrata bħala nom verbali tal-verb Tork “dolmak”, li tfisser “tkun mimli”.

It-tħejjija tat-Tolma tiddependi mill-istaġun; fis-sajf, wieħed jista’ jsajjar it-tipi kollha f’daqqa. Ikollok bżonn laħam ikkapuljat bil-basal, kif ukoll ross, ħaxix, melħ u bżar. Imbagħad weraq frisk tal-kaboċċi u tad-dielja (li jkun irid jitgħalla l-ewwel), bżar aħdar jew aħmar, tadam u ġdur, biex timliehom bil-laħam. Għalkemm it-Tolma hija sempliċi biex tagħmilha, tinħtieġ il-paċenzja u l-ħila; wieħed irid juża d-delikatezza u jibża’ għal kull werqa u ħaxixa! Ovvjament skont il-ħwawar li tuża tista’ tagħti togħmiet differenti lit-Tolmiet li ssajjar. L-għażla tal-ħwawar tvarja skont minn fejn tkun ġej…

It-Tolma hija popolari ħafna hawn fl-Armenja, fejn saħansitra jiġi organizzat festival annwali tat-Tolma. Kull reġjun jippreżenta t-Tolma għall-festival. Dawn il-festivals jagħtu ħafna pubbliċità lir-reġjuni u jkun hemm ħafna rapurtaġġ mill-midja. Tant jeżistu tipi differenti ta’ Tolma, li hemm anka klassifika għall-aqwa ħames Tolmiet, li tinkludi t-Tolma magħmula bil-weraq tad-dielja, Tolma ‘Echmiadzin’ (bil-kaboċċi u ħxejjex oħra), Tolma tar-Randan, Tolman ‘Yerevan’ (bħat-Tolma Echmiadzin, iżda tinkludi wkoll l-isfarġel, frotta safranija, qarsa u ftit iebsa, f’forma ta’ lanġasa) u Tolma Maxx, magħmulha minn laħam imqatta’ u bulgur (ċereali magħmul minn qamħ sħiħ).

Però, l-itjeb varjetajiet ta’ Tolma huma dawk li tipprepara nannti!

[crp]

Awtur

Tatevik Vardanyan (L-Armenja)

Tistudja / Xogħol: Matematika Applikata / Fotografu, Fotoġurnalista, tagħmel Dokumentarji, Trejner (Midja Soċjali, Internet)

Lingwi: L-Armen, l-Ingliż, ir-Russu

L-Ewropa hija… ġabra ta’ kulturi, ġnus, stejjer u mumenti mill-istorja li jintgħaġnu flimkien.

Blogg: http://phantomthroughlens.wordpress.com

Instagram: http://instagram.com/tatevikvardanyan

Twitter: @Tate_Vardanyan

Traduzzjoni

Laura Cioffi

Tistudja: Mużika

Titkellem: il-Malti, l-Ingliż, it-Taljan u l-Franċiż

L-Ewropa hija… sinfonija umana li tinbidel kontinwament.

Qari tal-provi

Nunzio Schembri (Malta)

This post is also available in Bosanski - Hrvatski - Srpski, Deutsch, English, Italiano, Nederlands, Polski, Português, Slovenčina, Türkçe and Русский.

Author: Anja

Share This Post On

Submit a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

css.php

Billi tkompli tuża dan is-sit, qed tagħti l-kunsens tiegħek għall-użu ta' cookies. aktar informazzjoni

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close